BiebBlog

Vlissingen

Bibliotheekmedewerkers
aan het woord

31 januari 2011 @ 08:30 door | Geen reacties

Vreselijk, maar nodig

Droevig wordt je ervan. Intens verdrietig, maar ook kwaad, sceptisch én beschaamd. David van Reybrouck’s Congo: Een Geschiedenis is meer dan terecht bekroond met de Ako literatuurprijs 2010. Daarvóór won de schrijver met dit boek ook al de Libris Geschiedenisprijs en de Jan Greshoffprijs. Kortom, een boek dat al langs vele kanten onder de aandacht gebracht is, maar ook door mij aan u van harte aanbevolen wordt.
Volgens de jury van de AKO-literatuurprijs is Congo “een knap gecomponeerd verhaal over slavernij en kolonialisme, veerkracht en overleven. Een meeslepend geschiedeniswerk van een historicus én romancier.”

congoVergeten oorlog
Het boek is inderdaad een geschiedenisboek dat leest als een spannende roman. Iedereen moet het lezen want het geeft op razend knappe wijze een totaaloverzicht van Congo: van de oudheid tot nu. Het belicht de ‘vergeten oorlog’, die daar eindeloos doorgaat en inmiddels al meer slachtoffers heeft gebracht dan de oorlogen op de Balkan, in Irak en Afghanistan bij elkaar. Oké, het is een uiterst ingewikkeld conflict, maar de Vlaming Van Reybrouck weet het zo inzichtelijk te maken dat we ons niet meer achter zo’n dooddoener kunnen verschuilen. Wij hebben het geweten!

Honderden gesprekken
David van Reybrouck, cultuurhistoricus en archeoloog, beschrijft de geschiedenis van Congo aan de hand van honderden gesprekken met Congolezen, onder wie gewone burgers, lijfwachten, kindsoldaten, rebellenleiders en ministers. Zo krijgt de historie kleur door tal van persoonlijke ervaringen die op bijzonder knappe wijze aaneengeregen zijn. Sinds 2003 heeft David Van Reybrouck (38) aan zijn boek gewerkt. De interesse voor Congo is bij hem gewekt, omdat zijn vader als spoorwegingenieur midden jaren ’60 van de vorige eeuw in Congo gewerkt heeft.

Dit reusachtige land in het hart van Afrika is zeer rijk aan grondstoffen, zoals koper, die zeer gezocht zijn in de wapen- en elektronica-industrie. Dat leidt keer op keer tot gruwelijke conflicten.

Kolonialisme en exploitatie
Van Reybrouck beschrijft de geschiedenis van Congo van ruim vóór de komst van de ontdekkingsreiziger Stanley tot en met de voortdurende conflicten van de laatste tien jaar en de recente economische crisis.
Van 1885 tot 1908 werd het land bestuurd door koning Leopold II, die een fortuin verdiende met de exploitatie van rubber. De kolonisatie door België in de periode van 1908 tot 1960 zorgde voor industrialisatie en een voor dat continent moderne infrastructuur èn een hoogstaand niveau van onderwijs en gezondheidszorg. Maar het kolonialisme werd ook gekenmerkt door betutteling.
In een half jaar tijd was er sprake van een overgang van kolonie naar onafhankelijke staat: een adembenemend verhaal vol idealisme en achterkamertjespolitiek. Het nieuwe land kwam in zeer roerig vaarwater en uiteindelijk in 32 jaar dictatuur onder Mobutu.

Van Reybrouck benutte voor dit boek naast de interviews ook zeldzaam archiefmateriaal en baanbrekend onderzoek. De verantwoording van de bronnen alleen al beslaat bijna 100 bladzijden.

Persoonlijk vind ik het wel jammer dat er geen illustratiemateriaal in het boek is opgenomen. Het zou mijns inziens de boodschap nog indringender gemaakt hebben. Of is het misschien juist daardoor dat het boek leest als een roman?

In 1960 was Congo door inzet van Belgische en Nederlandse missionarissen het meest gealfabetiseerde land van het Afrikaanse continent. Door de dictatuur en de decennia durende oorlogen zijn er hele generaties die geen onderwijs meer genoten hebben. Gelukkig blijkt er belangstelling te zijn voor een Franse vertaling van dit monumentale boek, zodat ook Congolezen beter inzicht krijgen hoe er met hun land gemarchandeerd is. En dat alles in naam van de vrije markteconomie!

Auteur

Rubrieken Recensies

Trefwoorden

Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

coded with care by codetikkers.nl, ontwerp IDA