BiebBlog

Vlissingen

Bibliotheekmedewerkers
aan het woord

26 oktober 2012 @ 12:00 door | Geen reacties

Nobelprijzen voor dummies

Deze maand werden de Nobelprijzen weer bekend gemaakt. Hoewel de uiteindelijke keuze van de winnaars soms gepaard gaan met een vrijwel grenzeloze willekeur, is het toch elk jaar weer een gewichtig moment. Want serieus wetenschappelijk onderzoek is belangrijk. Maar er blijkt ook genoeg ‘gek’ of onwaarschijnlijk onderzoek te bestaan, dat op het eerste oog zinloos lijkt. Onderzoeksresultaten kunnen soms best lachwekkend en zelfs een beetje idioot zijn.

Ig Nobel
Wist u bijvoorbeeld dat een ritje in de achtbaan tegen astma helpt? Of dat je beter met een vol dan met een leeg bierflesje op je hoofd geslagen kan worden? Deze onwaarschijnlijke en schijnbaar nutteloze bijdragen aan de wetenschap worden sinds 1991 beloont met een soort ‘onnozelheidstrofeeën’, de Ig Nobelprijzen. Deze Amerikaanse parodie op de Zweedse variant vormt een luchtige inleiding op de uitreiking van de echte Nobelprijzen.

Marc Abrahams, bedenker van deze uit de hand gelopen studentikoze grap (Ig Nobel is een woordspeling op ignoble: laag, eerloos, gemeen), houdt zich fulltime bezig met dit ‘onwaarschijnlijk onderzoek‘. Aanvankelijk werd gekozen voor ontdekkingen die ’cannot, or should not, be reproduced’. Tegenwoordig gaat het om onderzoeken die eerst aanzetten tot een lach, en daarna aanleiding geven tot nadenken. Ze hebben allemaal één ding gemeen: ze zijn allemaal bizar te noemen. Over bizar gesproken. Wist u dat we de echte Nobelprijs te danken hebben aan een opmerkelijk foutje in de krant?

Carnavaleske vertoning
De jaarlijkse Ig Nobeluitreiking is een vermakelijk hoogtepunt, dat in al zijn facetten in het belachelijke is getrokken. Een soort absurdistisch theater waarbij serieuze wetenschappers in carnavaleske figuren veranderen. Even mag er hard gelachen worden om serieus onderzoek met een humoristische ondertoon. Maar deze frivole tegenhanger van de statige ceremonie in Stockholm krijgt, nu hij al twee decennia lang elk jaar weer trouw wordt volgehouden, zelf iets officieels. Niet elke wetenschapper is even blij als hij genomineerd wordt, maar sommige winnaars zijn zelfs trots op hun prijs.

Het gaat bij de Ig Nobelprijs namelijk niet alleen om nutteloos onderzoek. Tot de winnaars vorig jaar behoorden bijvoorbeeld ook de uitvinders van een brandalarm dat doven wekt met de geur van wasabi. In 2006 viel een onderzoek in de prijzen dat aantoonde dat muggen niet alleen door zweetvoeten maar ook door geurende Limburgse kaas worden aangetrokken. In Afrika zijn nu muggenvallen met kaasjes in gebruik die malaria tegen moeten gaan.

Na Groot-Brittannië en Japan is Nederland een van de hofleveranciers van Ig Nobelprijswinnaars. Waarschijnlijk een kwestie van nationale cultuur. Engelsen staan vanouds bekend om hun droge humor en Japanners nemen hun excentriekelingen serieus in plaats van ze belachelijk te maken. Blijkbaar zit er iets in de Nederlandse cultuur dat maakt dat je tegelijk serieus en grappig kunt zijn.

Chimpanseebillen
Ook tijdens de 22ste uitreiking dit jaar werd Nederland weer verblijd met twee Ig Nobelprijzen. Bioloog Frans de Waal kreeg de prijs voor zijn ontdekking dat chimpansees soortgenoten kunnen herkennen aan foto’s van hun billen. Anita Eerland en Rolf Zwaan kregen de prijs voor hun onderzoek naar de vraag waarom de Eiffeltoren kleiner lijkt als je naar links leunt. Ze onderzochten dat tijdens een experiment waarbij deelnemers stiekem iets uit het lood werden gehouden. Gemiddeld werd de Eiffeltoren 12 meter kleiner geschat als de afwijking naar links was.

Andre Geim, de Nederlands-Russische natuurkundige die aan de Radboud Universiteit Nijmegen werkte, is overigens de enige wetenschapper die zowel een Ig Nobel Prize heeft gekregen (voor het laten zweven van een kikker in een magnetisch veld) en de Nobelpijs (voor zijn onderzoek naar grafeen, het laagje koolstof dat slechts één molecuul dik is).

Ook ambities? Lees dan eerst het boekje ‘Eureka!’ over de relatie tussen humor en creativiteit, voordat u op jacht gaat naar eeuwige Ig Nobel roem.

Auteur

Rubrieken Nieuws

Trefwoorden ,

Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

coded with care by codetikkers.nl, ontwerp IDA