BiebBlog

Vlissingen

Bibliotheekmedewerkers
aan het woord

5 november 2012 @ 10:00 door | Geen reacties

Oude en nieuwe panorama’s

Onze bibliotheek besteedt vanaf vandaag op verschillende manieren aandacht aan het Panorama Walcheren dat in de Zware Plaatwerkerij op het voormalige Scheldeterrein vorm krijgt.
Terugkijkend in de geschiedenis zijn er eigenlijk best wel veel panorama’s waarop Vlissingen is vastgelegd. Leuk daarbij is dat onze stad iedere keer vanuit een ander perspectief wordt belicht.

Vlissingen
Stads- en landschapsschilderingen zijn van alle tijden. Ook Vlissingen is door menig kunstenaar in beeld genomen en vastgelegd. Het beroemdste breedbeeld van Vlissingen is dat van Segaers uit 1669, te zien in het Zeeuws maritiem muZEEum.
Het is, met de kennis van nu, erg knap dat de topografie van Walcheren in dit werk van een verder onbekende schilder zo gedetailleerd is weergegeven. Walcheren ligt er pront bij en de belangrijkste gebouwen van de steden zijn goed zichtbaar.

Walcheren
In het Antwerpse Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet bevindt zich een zeldzame, gedetailleerde en voor een groot deel met waterverf ingekleurde tekening, waarop het laatmiddeleeuwse Walcheren panoramisch staat afgebeeld. Zie detailafbeelding boven dit blogpostje.
Dat Panorama Walcheren dateert uit ongeveer 1550 en is hoogstwaarschijnlijk gemaakt door Antoon van den Wijngaerde. Vermoedelijk deed hij dat in opdracht van het Hof van Karel V. Het is de eerste cartografische afbeelding met een realistische impressie van het toenmalige Walcheren en als zodanig een bijzondere bron van informatie.

Het panorama is uitgebreid beschreven en afgebeeld in de Landschapsatlas van Walcheren. Deze atlas bevat prachtige, deels unieke kaartbeelden (waaronder een integrale afdruk op 65% van de ware grootte van het landgedeelte van het Panorama van Antoon van den Wijngaerde uit 1550), afbeeldingen van schilderijen, prenten en een groot aantal foto’s in kleur en zwart-wit.

Panorama
De naam ‘Panorama’ voor rondschilderingen is echter pas in de 18e eeuw gebruikt door de Ierse schilder Robert Baker (1739-1806). Hij bedacht voor een tentoonstelling in Edinburg een cilindervormig schilderij. Later verhuisde het naar Londen en werd immens polulair.
De schilderingen werden tentoongesteld in een ingenieuze constructie in en cirkelvormig gebouw. Doordat je eerst een ingewikkeld trappen- en gangenstelsel moest passeren, raakte je gedesoriënteerd. En omdat je zowel bodem als de top van het schilderij niet kon zien (je moest het bekijken vanaf een platform) kreeg je een weidse blik voorgeschoteld waardoor het schilderij schier eindeloos leek. Baker patenteerde zowel zijn vinding als het woord ‘panorama’ in 1787. In Engeland werd daardoor het fenomeen vanaf het begin tot het eind van de 19e eeuw erg populair.

Vlissingen 1809
De zoon van Rober Baker, Henri Aston (1774-1856) leerde het vak van zijn vader, die hij als jongetje al assisteerde. Hij reisde hij door heel Europa om stadsgezichten panaromatisch vast te leggen, die dan in Londen werden getoond.  Maar ook legde hij een voor Engeland heel belangrijke gebeurtenis als de Slag om Walcheren in 1809 vast,  en dan met name het bombardement op Vlissingen.
Deze overwinning van de Britten, die daarbij Vlissingen veroverden op Napoleon, duurde echter niet lang en het panorama verdween samen met de slag als ‘grootste vergissing uit Britse militaire historie’ als een zucht in de geschiedenis. Een voorstudie ervan werd enkele jaren terug herontdekt in het Maritiem Museum van Londen. Op de site van de ontdekster staan afbeeldingen van dit bijzondere werk.

Meer informatie over onze bibliotheekexpositie rond het nieuwe Panorama Walcheren vindt u hier.

Reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

coded with care by codetikkers.nl, ontwerp IDA